Trong phong tục, tập quán của người Việt thì lễ cúng đầu năm là một nghi lễ quan trọng. Đây là một nghi lễ để chào đón một năm mới an lành, xua tan những điều xấu và cầu mong những điều may mắn sẽ tới với gia đình.

Bài viết này hãy cùng tìm hiểu vài nét về lễ cúng đầu năm và những lưu ý để có một lễ cúng trọn vẹn, đầy đủ và đúng với lễ nghi nhé!

I. VÀI NÉT VỀ LỄ CÚNG ĐẦU NĂM

Cúng đầu năm là một trong những nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt. Lễ cúng nãy diễn ra vào mỗi dịp đầu xuân năm mới. Vào thời khắc chuyển giao từ giao thừa mới những ngàu đầu năm mới thuộc Tết cổ truyền, dân ta lại sắm sửa, chuẩn bị lễ cúng đầu năm cầu cho một năm mới bình an, may mắn, sung túc.

Cúng đầu năm là phong tục đã bắt nguồn từ rất lâu đời. Người dân sẽ chuẩn bị những mâm cỗ thịnh soạn dâng lên bàn thờ gia tiên trong những ngày Tết Nguyên Đán. Lễ cúng vào dịp đầu năm là  để con cháu bày tỏ lòng thành kính, biết ơn tới ông bà tổ tiên và những vị thần đã che chở, bảo vệ gia đình trong năm vừa qua.

Đồng thời cầu mong sự che chở, bảo vệ và những điều may mắn sẽ tới trong năm mới. Không những thế, người xưa còn quan niệm lễ cúng đầu năm là để xua đuổi tà ma, an ủi những linh hồn đã khuất, đưa tiễn những vong linh chưa được siêu thoát về đúng nơi cần đến. Xua tan những xui xẻo đến với gia đình trong năm mới.

II. LỄ CÚNG ĐẦU NĂM CÓ Ý NGHĨA GÌ?

Lễ cúng đầu năm chiếm một phần cực kì quan trọng trong phong tục tín ngưỡng của người Việt. Vì vậy, không một gia đình Việt nào bỏ qua dịp lễ này. Nghi lễ này diễn ra vào dịp Tết cổ truyền của dân tộc ta. Vì thế, đây cũng được coi là nghi lễ đón chào năm mới của mỗi gia đình Việt.

Vào dịp này, các thành viên trong gia đình sẽ tụ họp. Theo tín ngưỡng của người Việt thì lễ cúng này được chuẩn bị là để mời ông bà tổ tiên về sum họp với con cháu trong dịp đầu năm.

Trong tâm thức của người Việt thì đây là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong năm. Lễ cúng đầu năm thể hiện lòng biết ơn và thành kính của con cháu với ông bà tổ tiên. Là dịp để con cháu cầu mong các vị thánh thần và ông bà tổ tiên phù hộ, độ trì cho một năm mới an khang thịnh vượng, sức khỏe, công việc thuận lợi,…

Không những thế, nghi lễ này cũng là để xua đuổi ma quỷ quấy nhiễu gia đình. Xua đi những điều xấu, xui xẻo của năm cũ. Mong chờ một năm mới với nhiều điều tốt đẹp.

III. CẦN CHUẨN BỊ NHỮNG GÌ CHO LỄ CÚNG ĐẦU NĂM?

Cúng đầu năm là một nghi lễ khởi động cho một năm mới may mắn. Vì thế, đối với bất cứ một gia đình Việt nào cũng đều quan tâm làm thế nào để có thể sắm lễ cho đầy đủ, trang trọng, tươm tất. Chuẩn bị một lễ cúng chu toàn cũng là một trong số những cách để thể hiện lòng thành tâm đối với các vị thánh hiền và ông bà tổ tiên.

1. Mâm cúng đầu năm

Tùy vào điều kiện kinh tế của từng nhà mà mâm cúng đầu năm cũng sẽ có sự khác nhau. Mỗi một vùng miền cũng sẽ có mâm cúng mang bản sắc văn hóa tín ngưỡng riêng của vùng miền đó. Nhưng nhìn chung thì có hai loại mâm cỗ cúng cơ bản đó chính là mâm cỗ chay hoặc mặn. Thường thì mâm cúng chay dùng để cúng Phật. Còn cúng gia tiên thì thường dùng mâm cúng mặn.

1.1. Mâm cúng gia tiên

Thường lễ cúng đầu năm dâng ông bà tổ tiên thường có mâm cơm mặn và một mâm ngũ quả.

Đối với mâm ngũ quả thì nên có 5 loại hoa quả khác nhau. Tùy từng vùng miền thì mâm ngũ quả cũng có sự khác nhau. Bạn có thể cúng theo tập tục vùng miền nơi mình sống nhé!

Đối với mâm cơm mặn thì mỗi gia đình thường cúng khác nhau. Mỗi vùng miền cũng đều sẽ có những cách cúng khác nhau. Mâm cao cỗ đầy hay đơn giản tùy thuộc vào điều kiện của mỗi gia đình. Nhưng về cơ bản mâm cơm mặn để cúng thường có những món cơ bản như:

- 1 con gà luộc cả con (gà trống), được trang trí bằng bông hoa hồng kẹp ở mỏ

- Bánh chưng hoặc bánh tét: Đây là món bánh truyền thống thường được làm vào dịp Tết cổ truyền. Trên mâm cúng dâng lễ đầu năm cũng thường có hai loại bánh này.

- Một số món khác có thể có như: thịt luộc, giò lụa, các món xào và một bát canh

- Nước, các loại mứt, bánh kẹo để dâng lên bàn thờ khi quá nửa tuần hương

1.2. Mâm cúng Phật

Tùy điều kiện của mỗi gia đình mà có thể lựa chọn các món ăn chay dâng lên Đức Phật.  Một số monhs thường thấy trong mâm cúng lễ Phật có thể là các vật phẩm cúng như xôi đỗ, bánh bao chay, oản hay mâm ngũ quả,...

2. Lễ vật cúng đầu năm

Không chỉ có mâm cúng mà lễ vật cúng không thể thiếu. Theo phong tục truyền thống thì dưới đây là những lễ vật cần có trong lễ cúng đầu năm.

- Hương (hương thẻ hoặc hương vòng)

- Tiền vàng, quần áo, mũ, kính,... để kính dâng lên bàn thờ

- Nến (hoặc đèn dầu)

- Hoa

- Trầu cau

- Chè

- Rượu hoặc bia

- Thuốc lá

- Tiền thật

Chuẩn bị một mâm lễ cúng tươm tất là một cách để con cháu thể hiện đạo hiếu và lòng thành tâm đối với ông bà tổ tiên. Do đó, bạn nên nắm được những lễ vật cúng cần có để chuẩn bị đầy đủ nhất nhé!

3. Văn cúng đầu năm

3.1. Tại sao lại cần có văn cúng đầu năm?

Một nghi thức không thể thiếu trong lễ cúng đầu năm đó chính là phần văn cúng. Bởi vì đây là lời mà con cháu bày tỏ lòng biết đơn công lao che chở, phù hộ độ trì gia đình bình yên trong năm cũ, cầu mong những điều may mắn sẽ tới trong năm mới.

Văn cúng đầu năm là nghi lễ thể hiện đạo hiếu  của các thế hệ sau dành cho thế hệ trước của dân tộc ta. Vì thế bạn không nên bỏ qua nghi thức này nhé!

3.2  Văn cúng đầu năm

Nôi dung văn khấn đầu năm mà bạn có thể tham khảo:

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần 3 vái).

Con lạy chín phương trời mười phương Chư Phật, con lạy Chư Phật mười phương.

Con lạy ngài Đương niên Thiên quan Hành khiển năm mới ….

Con lạy quan Thần linh Thổ công, Thần long mạch… cai quản vùng chúng con ở.

Con lạy ông bà Tổ tiên dòng họ…

Nay đã là giờ giao thừa năm …. chuyển sang năm mới …, Tín chủ chúng con là… (họ tên chồng), phu thê… (họ tên vợ) cùng con cháu trong nhà có chút lễ mọn cùng mâm cơm rượu và tấm lòng thành kính dâng:

- Ngài Đương niên Thiên quan Hành khiển,

- Các vị Thần linh khu vực, Thần linh tại gia, Thần long mạch… cai quản vùng chúng con ở,

- Ông Bà tổ tiên dòng họ….

Cúi xin các vị giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho gia đình chúng con.

Chúng con có quần áo giày mũ kính dâng ngài Thiên quan đương niên hành khiển và các vị Tôn quan.

Cúi xin trong năm mới này ngài Đương niên Thiên quan Hành khiển, các vị Tôn thần, ông bà tổ tiên phù hộ cho chúng con một năm mới công việc thuận buồm suôi gió, sức khỏe dồi dào, gặp nhiều may mắn.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được chứng giám và phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần 3 vái).

IV. NGHI THỨC CÚNG ĐẦU NĂM TRUYỀN THỐNG DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

Để mở màn cho một lễ cúng đầu năm cầu một năm mới bình an, nhận nhiều may mắn thì tất cả các gia đình đều cần phải chú trọng đến ngày lễ này. Sau đây là cách tiến hành cúng dịp đầu năm theo đúng lễ nghi truyền thống.

Thời điểm tốt nhất để cúng là từ 23h-1h đêm giao thừa. Vì đây chính là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Sau khi chuẩn bị tất cả các lễ phẩm cần thiết, gia chủ đặt tất cả lên bàn thờ. Sau đó thắp hương, khấn văn cúng đầu năm và hành lễ. Sau khi cúng, cần thắp hương và nến liên tục 3 ngày tết. Vào sáng sớm mỗi mùng, gia chủ lại thay nước một lần và thắp một nén hương mới cho bát hương. Hết mùng 3 Tết thì hoá vàng, thụ lễ.

Đây chính là trình tự tiến hành cúng đầu năm theo lễ nghi truyền thống. Bạn cần nắm được để thực hiện lễ cúng được trọn vẹn, ý nghĩa và mang lại nhiều may mắn cho gia đình.

V. NHỮNG LƯU Ý KHI LÀM LỄ CÚNG ĐẦU NĂM

Thứ nhất, để chuẩn bị cho lễ cúng cuối năm thì gia chủ nên tiến hành bao sái bàn thờ. Trước khi tiến hành, nên hành lễ xin phép gia tiên rồi mới dọn dẹp bàn thờ. Vì bàn thờ là nơi cư ngụ của ông bà tổ tiên. Là nơi linh thiêng nhất trong mỗi gia đình. Người xưa cho rằng, việc lau dọn bàn thờ là nhắm thanh tẩy đi những xui xẻo của năm cũ. Chào đón một năm mới vạn sự hanh thông. Đây cũng là một trong số những việc để con cháu thể hiện đạo hiếu đối với ông bà tổ tiên của mình.

Thứ hai, dù lòng thành tâm là quan trọng nhất nhưng gia chủ cũng nên cố gắng chuẩn bị vật phẩm không nên quá sơ sài. Cố gắng tươm tất nhất có thể để khởi đầu một năm mới sung túc, an khang.

Khi làm lễ cúng, gia chủ nên ăn mặc chỉnh tề. Khi làm lễ, cố gắng không để tiếng ồn làm ảnh hưởng, làm mất không khí trang nghiêm đối với gia tiên. Nên tìm hiểu trước các tác phong, nghi thức đúng mực để làm đúng trình tự các nghi thức. Điều này cũng là để thể hiện sự tôn kính đối với các bậc bề trên.

VI. DỊCH VỤ CUNG CẤP TRỌN BỘ LỄ CÚNG ĐẦU NĂM TẠI ẨM THỰC PHẠM GIA

Ẩm Thực Phạm Gia mang đến dịch vụ cung cấp trọn bộ lễ cúng đầu năm cho các gia đình Việt. Với hơn 35 năm kinh nghiệm, chúng tôi tin rằng có thể giúp bạn chuẩn bị một lễ cúng tươm tất. Tiết kiệm thời gian và chi phí cho gia đình.

Trên đây là một vài thông về lễ cúng vào đầu năm mới. Hy vọng những chia sẻ của chúng tôi đã cung cấp những kiến thức bổ ích giúp bạn và gia đình có thể chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, trọn vẹn, thể hiện tấm lòng với các bậc thần linh, tổ tiên và mang lại nhiều may mắn trong năm mới.

Mời bạn ghé thăm trang amthucphamgia.com của chúng tôi để cập nhật thêm nhiều kiến thức bổ ích!