Cúng ông Táo về trời là nghi thức truyền thống lâu đời nay của người Việt. Từ xưa dân gian đã có nhiều quan niệm về ý nghĩa củ ngày này. Cùng bài viết dưới đây tìm hiểu ý nghĩa và cách thức cúng chuẩn nhất.

I.Cúng ông Táo về trời vào ngày nào và ý nghĩa?

1.Cúng ông Táo về trời ngày nào?

Theo như truyền thống xưa nay của dân gian Việt Nam, ngày để đưa ông Công ông Táo về trời sẽ rơi vào ngày 23 tháng chạp hằng năm. Ngày này sẽ tính theo lịch âm tức là vào ngày 23.12 Âm lịch.

Lễ cúng ông Công ông Táo là một trong những phong tục truyền thống quan trọng ở trong dịp trước thời điểm ngày Tết Nguyên Đán.

Táo quân thì bắt nguồn từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc. Nhưng đẵ được người Việt cổ biến chuyển lại thành sự tích “Hai ông một bà”.

2.Nguồn Gốc Của Tục Cúng Ông Táo:

a.Nguồn gốc sự tích:

Sự tích kể lại rằng, Thị Nhi có một người chồng tên là Trọng Cao. Tuy tình cảm mặn nồng thắm thiết với nhau, nhưng mãi vẫn không có con. Vì vậy, dần dần Trọng Cao hay bắt đầu kiếm chuyện, dằn vặt người vợ.

Một lần xảy ra chuyện nhỏ nhưng Trọng Cao xé ra to. Nhân đó mà đánh Thị Nhi và đã đuổi đi. Nhi bỏ nhà bắt đầu lang thang đến một nơi xứ khác và khi này nàng gặp được Phạm Lang. Hai người đã phải lòng nhau rất nhanh và kết duyên vợ chồng.

Về phần của Trọng Cao, sau khi đã nguôi giận thì tỏ ra ân hận về hành động của mình nên đã bắt đầu lên đường đi tìm vợ.

Sau nhiều ngày ròng rã tìm kiếm đến mức hết gạo hết tiền.Trọng Cao phải làm một kẻ ăn xin suốt dọc đường. Tình cờ, Trọng Cao đi tìm xin ăn vào đúng ngôi nhà của Thị Nhi đúng lúc này thì Phạm Lang đã đi vắng. Nhi nhận ra được người hành khất chính là người chồng cũ nên đã mời vào nhà. Nhi đã nấu cơm để thết đãi. Đúng lúc này thì Phạm Lang trở về. Vì lo sợ chồng sẽ nghi oan nên là Thị Nhi bèn đem giấu Cao dưới đống rạ nằm ở sau vườn.

Chẳng may vào đêm ấy thì Phạm Lang đã nổi lửa để đốt đống rạ lấy tro bón ruộng. Thấy ngọn lửa cháy dữ dội Nhi hốt hoảng đã lao mình vào đống lửa để cứu chồng cũ ra. Thấy vợ mình lao vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ nên là cũng nhảy theo và khiến cho cả ba đều bỏ mạng trong đám lửa.

b.Ý nghĩa

Cảm động về tình cảm của 3 người, nên Ngọc Hoàng đã ra lệnh phong cho làm vua bếp. Theo đó, thì người chồng mới sẽ là Thổ Công tiến hành trông coi việc ở trong bếp. Còn người chồng cũ được phong là Thổ Địa trông coi hết việc trong nhà. Còn về phần người vợ phong là Thổ Kỳ phụ trách về việc trông coi chợ búa.

Theo như sự tích dân gian của Việt Nam, hằng năm thì vào thời điểm ngày 23 tháng Chạp. Đây chính là ngày Táo quân sẽ cưỡi cá chép để bay về trời báo cáo tất cả mọi việc lớn nhỏ đã diễn ra trong gia đình bẩm tấu với Ngọc Hoàng. Vì thế thì vào ngày đó những gia đình Việt sẽ hay làm mâm cơm để tiến hành đưa ông Công ông Táo lên để chầu trời.

II.Ý Nghĩa Của Tục Cúng Ông Công Ông Táo:

Ông Táo chính là vị thần cai quản về tất cả mọi hoạt động trong nhà của gia chủ. Bên cạnh đó, thì ông chính là thần ngăn cản đi sự xâm nhập của thế lực ma quỷ vào trong thổ cư. Giúp giữ bình yên đến cho mọi người ở trong nhà.

Vì thế nên là vào ngày 23 tháng Chạp mỗi năm, Táo quân lại bắt đầu cưỡi cá chép hóa rồng để bay đi lên Thiên đình. Công việc là để trình báo toàn bộ mọi việc làm tốt, xấu của gia chủ trong suốt một năm. Sau đó thì Thiên đình sẽ định đoạt về phần công tội, thưởng phạt đối với gia chủ. Khi đến đêm Giao thừa thì lúc này Táo quân mới bắt đầu trở lại với hạ giới để làm tiếp tục công việc trông coi việc bếp lửa của gia đình.

Ngày ông Công ông Táo ngay từ xưa đến nay đã đi vào bên trong tiềm thức của người Việt. Vì thế thông thường vào ngày này thì người dân sẽ chuẩn bị mâm cơm để tỏ về lòng biết ơn với các vị thần. Ngoài ra, thì đây cũng chính là dịp để mọi người quay quần trong nhà để sum họp, trò chuyện sau một năm làm việc cật lực.

Tục cúng ông Táo là một nét đẹp trong văn hoá người Việt. Ngày nay thì sẽ mang nhiều về ý nghĩa tâm linh, hướng tới sự bình an của người Việt Nam.

III.Hướng dẫn cách cúng đưa ông Táo về trời đúng nhất

Cách cúng ông Công ông Táo nhìn vào thực tế thì sẽ không quá phức tạp. Khi thực hiện làm lễ cúng thì bạn cần nên quan tâm đến đó là những yếu tố như về vị trí cúng, thời gian cúng, lễ vật, văn khấn và các hóa vàng.

1.Cúng ông Công ông Táo về trời ở bếp hay trên ban thờ?

Theo như tín ngưỡng của dân gian thì ông Công, ông Táo chính là những vị thần có nhiệm vụ trông coi việc bếp núc trong nhà. Vì vậy nhiều người quan niệm nên cúng trong bếp cho đúng. Thế nhưng theo lời các chuyên gia về tín ngưỡng cho rằng đây là quan niệm sai lầm.

Các chuyên gia đưa ra ý kiến lễ cúng Táo quân nên được làm ở ban thờ - nơi có sự sạch sẽ, tôn nghiêm. Thông thường hiện nay thì hầu hết gia đình sẽ có bàn thờ ông Táo riêng. Nên là những thủ tục của việc cúng ông Công ông Táo sẽ được tiến hành tại đây. Tuy nhiên, nếu như trong gia đình của bạn không có chứa bàn thờ ông Táo, bạn hoàn toàn có thể thực hiện việc làm lễ cúng tại vị trí của bàn thờ gia tiên hay là thần linh.

Còn nếu như trong nhà của bạn không có bài trí bất kỳ một bàn thờ nào, bạn có thể tiến hành chuẩn bị 1 chiếc bàn cho thật sạch cùng với đó là một cái mâm sạch để bày biện trên đó đổ cúng và đặt ở vị trí khu vực nhà bếp. Cần nên lưu ý, nếu như đặt mâm cúng ở nhà bếp thì đặt trên cao, không bỏ dưới đất. Nếu như cẩn thận hơn thì bạn có thể sử dụng rượu trắng hoặc là dùng rượu gừng lau qua phần sàn của nhà bếp trước khi bắt đầu cúng nhé.

2.Đồ cúng đưa ông Táo về trời gồm những gì?

Đồ cúng ông Táo về trời thường thì sẽ được chuẩn bị không quá cầu kì. Quan niệm từ xưa của dân gian cho rằng, đồ lễ dùng để cúng ông Công, ông Táo thường thì sẽ chỉ cần chuẩn bị loại bánh, kẹo và nước trà. Điều này với mong muốn là các ông có thể nói những điều dễ nghe để báo lên Ngọc Hoàng. Lễ cúng Táo quân thì không cần nhất thiết phải chuẩn bị cả mâm cỗ. Còn nếu như gia chủ muốn làm mâm mặn thì để ở trên bàn nhỏ, không để trên bàn thờ.

Ngoài ra, thì về phần lễ vật cúng ông Công, ông Táo thông thường sẽ phải có 3 chiếc mũ ông Công. Trong đó thì có hai mũ đàn ông và một mũ đàn bà. Những đồ lễ này thì sẽ được hóa (đốt đi) sau khi nghi lễ cúng ông Táo. Trên khía cạnh thực tế, bạn sẽ cũng không quá cần thiết phải mua sắm đồ vàng mã này.

Tại miền Bắc: Người ta sẽ thường chuẩn bị cúng 3 con cá chép (cá vàng) sống. Ba con cá này thì sẽ được đem đặt ở trong chậu nước. Điều này có một ngụ ý là "cá chép hóa rồng" để giúp cho việc đưa ông Táo về trời. Sau khi đã xong lễ cúng, người ta sẽ tiến hành phóng sinh cá xuống sông, hồ.

Tại miền Trung: Người dânkhu vực miền Trung thường thì sẽ cúng thêm đó là 1 con ngựa bằng giấy với đầy đủ dây cương, yên.

Tại miền Nam: Hầu như người thuộc khu vực miền Nam chỉ cúng mũ, áo và đôi hài bằng giấy.

3.Cách cúng đưa ông Táo về trời

Bạn tiến hành thắp 3 nén hương (hoặc 5, 7, 9 nén tùy ý. Nhưng cần nhìn chung là thắp theo số lẻ, sau đó thì bạn tiến hành vái ba vái và khấn bài cúng ông Công ông Táo. Sau khi mà thấy hương đã tàn được 2/3 thì bạn lúc này xin phép hạ lễ hoá vàng. Sở dĩ việc cần đợi cho hương tàn hết 2/3 là bởi vì có tương truyền một quan niệm đã cho rằng nếu như  hương còn thì việc hoá vàng mới có thể giúp các ông Táo nhận được.

IV.Cách hoá vàng ông Công ông Táo và thủ tục thả cá chép

Tại khu vực các tỉnh miền Bắc đa số những gia đình sẽ tiến hành việc  hóa vàng rồi sau đó lấy tro đó đem đi rải xuống sông, hồ. Cũng đồng thời tiến hành phóng sinh đi cá chép để giúp đưa ông Táo về trời. Tuy nhiên thì bạn cần nên chú ý nên thả cá nhẹ nhàng tránh làm cá chết. Điều này sẽ làm trái lại quy luật phóng sinh nên cần lư ý nhẹ nhàng. Ngoài ra thì bạn cũng không được thả cả túi nylon xuống vì điều này sẽ gây ra ô nhiễm sông hồ.

Cùng với đó thì bạn cũng cần phải nên chú ý, khi tiến hành hóa vàng nên hóa sớ đầu tiên rồi sau đó mới tới quần áo, mũ mã, tiền vàng. Đặc biệt chú ý không nên chọc mạnh khi thực hiện hóa vàng bởi vì theo như quan niệm của dân gian thì làm như vậy sẽ gây ra đồ vàng mã bị rách.

V.Lưu ý về cách cúng ông Công ông Táo về trời

Khi tiến hành cúng đưa ông Táo về trời, bạn cần  nên ăn mặc sao cho ngay ngắn, nghiêm trang.

Lúc thực hiện làm lễ nên mở hết tất cả cửa sổ, cửa chính của ngôi nhà để giúp thông thoáng, thoát khí. Điều này mang ý nghĩa đón nhận điều may mắn và có thể tiễn đi hết điều xui xẻo.

Khi đọc văn khấn, bạn cần phải đọc to, rõ ràng.

Bạn không nên cầu xin về vấn đề phú quý, sung túc mà chỉ nên vái xin các vị Táo quân có thể bẩm báo những việc làm tốt đẹp ở trong năm lên với thiên đình.

Nhiều người sẽ có trong mình về quan niệm chuẩn bị phần lễ cúng sao cho thật sự linh đình. Đi mua sắm cho thật nhiều vàng mã thì sẽ nhận phước đức nhiều và nhận được nhiều về tài lộc, nhiều điều may mắn. Tuy vậy thì quan niệm này lại thật sự quá sai lầm. Chgủ yếu vẫn là sự thành tâm, chuẩn bị lễ vật vừa đủ là được. Điều này tránh gây lãng phí và đi ngược lại ý nghĩa của lễ cúng.