Cúng tết Đoan Ngọ là một ngày lễ có tính chất quan trọng diễn ra vào ngày 5/5 âm lịch. Sẽ có một số nước ở Đông Á, trong đó thì có Việt Nam sẽ làm lễ này. Không chỉ mang tính chất ngày lễ truyền thống đơn thuần mà ngày này còn mang nhiếu ý nghĩa hay.

Cứ vào đúng lúc thời gian này, bạn sẽ dễ dàng nhìn thấy xuất hiện nhiều khu phố, đặc biệt đó chính là những khu phố có người Hoa an cư sinh sống thì lại rất là tất bật để chuẩn bị cho một ngày lễ có tính chất khá quan trọng này.

Tết Đoan Ngọ là cái Tết chung của một vài quốc gia có sự chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc. Tuy nhiên thì ở tại đất nước Việt Nam, ngày tết này sẽ còn mang nhiều các ý nghĩa rất đặc biệt. Cùng tìm hiểu ngay sau đây nhé.

I.Cúng tết Đoan Ngọ là ngày gì?

Cúng Tết Đoan Ngọ mỗi năm sẽ diễn ra vào ngày mùng 5/5 âm lịch. Ngày này còn  được gọi với cái tên là ngày Tết Đoan Dương. Đoan ngọ là thời gian bắt đầu giữa trưa (Đoan: mở đầu, Ngọ: giữa trưa) còn dương thì chính là mặt trời, là khí dương, Đoan dương  thì cũng có ý nghĩa là bắt đầu lúc mà khí dương đang bắt đầu thịnh.

Không phải chỉ xuất hiện riêng ở đất nước Việt Nam hay là ởTrung Quốc mà còn ở Triều Tiên, Hàn Quốc. Các quốc gia này cũng có ngày  Tết Đoan Ngọ. Vì vậy, mà vào dịp này thực chất cũng chính là một phong tục lễ tết của khu vực Á Đông gắn liền với đó là quan niệm về sự tuần hoàn của thời tiết diễn ra trong năm.

II.Nguồn gốc Tết Đoan Ngọ

1.Nguồn gốc ngày cúng Tết Đoan Ngọ ở Trung Quốc

Nhiều người đã nói rằng Tết Đoan Ngọ bắt nguồn từ đất nước Trung Quốc. Tại đây thì gắn liền với nhiều câu chuyện hấp dẫn li kỳ và nổi bật nhất ở đây chính là câu chuyện về một vị quan có tên là Khuất Nguyên.

Chuyện bắt đầu từ vị đại thần nước Sở là Khuất Nguyên vào thời Chiến Quốc. Ông chính là một vị trung thần của nước Sở và ông cũng là  nhà văn hóa rất nổi tiếng. Trong một lần đứng ra can ngăn nhà vua không được vô tình lại bị gian thần bày mưu hãm hại, ông đã uất ức và sau đó đã gieo mình xuống dòng sông Mịch La tự vẫn vào đúng ngày mùng 5/2 âm lịch.

Người dân đã bày tỏ sự thương tiếc đối với sự trung nghĩa của ông. Nên vào thời điểm mỗi năm đến đúng ngày này thì mọi người đều sẽ làm bánh bá trạng rồi bắt đầu thả trôi sông để bày tỏ sự tưởng nhớ đến Khuất Nguyên.

2.Nguồn gốc cúng Tết Đoan Ngọ ở Việt Nam

Còn người Việt đúng vào dịp tết này thì lại là một ngày lễ mang đầy ý nghĩa hoàn toàn khác. Theo như tài liệu bắt nguồn từ Ban Tôn Giáo Chính Phủ cho biết, thời xưa, vào một mùa vụ có sự thành công và thu hoạch bội thu, nông dân đã vui vẻ ăn mừng vì được trúng mùa nhưng sâu bọ năm ấy lại bắt đầu kéo đến phá nát đi hết mọi thứ.

Nhân dân đã vô cùng lo lắng chẳng biết phải làm cách nào để tiêu diệt được nạn sâu bọ này. Thì bỗng nhiên xuất hiện một ông lão từ phương xa đến tự xưng mình là Đôi Truân. Ông đã chỉ cho người  dân mỗi nhà phải lập một cái bàn cúng chứa trong đó gồm bánh tro, trái cây.

Sau khi chuẩn bị xong thì sẽ ra trước nhà mình vận động thể dục. Mọi người bắt đầu làm theo thì chỉ một chập sau, sâu bọ đã bắt đầu đàn lũ té ngã rã rượi. Và thế là cứ đúng vào ngày này, nông dân lại bắt đầu lập bàn cúng để giúp giải trừ sâu bọ. Chính vì vậy mà từ đó vào ngày 5/5 âm lịch là ngày "Tết diệt sâu bọ" và còn gọi là "Tết Đoan Ngọ" . Sở dĩ gọi vậy là vì giờ cúng thường sẽ rơi vào giữa giờ Ngọ.

Vì vậy mà không thể quan niệm Tết Đoan Ngọ bắt nguồn từ Trung Quốc được.

Tham khảo thêm: https://amthucphamgia.com/

3.Ý nghĩa Tết Đoan Ngọ

Bên cạnh là mang ý nghĩa là để tiêu diệt sâu bọ phá hoại về mùa màng thì người dân Việt Nam còn quan niệm rằng đây là dịp tốt để giải trừ đi hết bệnh tật trong lúc thời điểm giao mùa.

Người xưa thì có quan niệm rằng bộ phận tiêu hóa của con người thường thì sẽ có nhiều loại ký sinh bắt đầu gây hại không phải là lúc nào cũng có thể diệt được. Duy chỉ có ngày mùng 5/5, thì những loại ký sinh này sẽ thường bắt đầu ngoi lên. Như vậy thì đây là lúc ăn thức ăn chua để loại bỏ chúng.

III.Cúng Tết Đoan Ngọ tại Việt Nam

1.Lễ Gia Tiên

Mâm cúng lễ Gia Tiên gồm:

Một mâm cơm chay

Các loại bánh chay, xôi chay

Ba chén rượu ba màu trắng, đỏ, vàng, trong rượu có pha một chút hùng hoàng

9 bông hoa đồng tiền đỏ cài lên mâm hoa quả

Ba chén nước trà ba hương vị khác nhau, cùng vàng thuyền, vàng thỏi, vàng lá

Mâm hoa quả ngũ sắc có đủ năm vị là, cay, chua, đắng, mặn, ngọt

Có thể đi mua thêm một chút tiền âm phủ

2.Lễ cầu xin Ngọc Hoàng Đại Đế và Thần Tiên

Chuẩn bị về đàn lễ được cúng ở bên ngoài trời, được đặt vị trí quay mặt về phía hướng Nam.

Mâm cúng dùng để làm lễ cầu xin Ngọc Hoàng Đại Đế và Thần Tiên gồm:

Bàn lễ trải một tấm vải đỏ rộng

Mâm hoa quả ngũ sắc có đủ năm vị là, cay, chua, đắng, mặn, ngọt

Các loại bánh chay, một mâm xôi

5 chén rượu năm màu trắng, đỏ, vàng, xanh, đen. Trong rượu có pha một chút hùng hoàng

9 bông hoa đồng tiền đỏ cài lên mâm hoa quả

Một chiếc lọng đỏ có viền vàng

5 chén nước trà năm hương vị hoàn toàn khác nhau, cùng vàng thuyền, vàng thỏi, vàng lá

3. CúngTết Đoan Ngọ ăn gì?

a.Cúng tết Đoan Ngọ ăn trái cây

Vào dịp Tết Đoan Ngọ, trái cây là một món ăn không thể nào thiếu. Trái cây sẽ nằm trên mâm cúng tổ tiên và có mặt trong bữa tiệc cùng gia đình. Tháng 5 Âm lịch là thời điểm mà mùa của những trái vải, mận Hà Nội. Hương vị của những loại trái cây này thì ngọt bùi và có vị chua thanh lại càng làm cho ngày Tết trở nên có sự đậm đà.

Còn ở khu vực miền Nam, trái cây sẽ có sự ưa chuộng đem ra để cúng ông bà và ăn. NHững loại trái cây phổ biến bao gồm xoài, chôm chôm, dưa hấu, vải,... Vì đây chính là những loại trái cây được coi là đặc sản của vùng này. Khi mà đem ra bày cúng và ăn những loại quả này người dân nơi đây sẽ đem ra để gửi gắm mong ước rằng một mùa màng tới sẽ tươi tốt, mầm bệnh sẽ bị diệt trừ, cây trái ngày càng sinh sôi nảy nở.

b.Cúng tết Đoan Ngọ ăn Bánh tro (Bánh ú tro)

Bánh ú tro thì sở hữu nhiều tên gọi khác nhau như là bánh ú, bánh gio và bánh âm. Tuỳ theo cách gọi từng vùng miền sẽ có trong đó thêm nhiều biến thể và được gói dưới nhiều hình dạng có sự khác nhau. Bánh này thì được làm từ nguyên liệu là gạo đã được ngâm ở trong nước tro được đem ra đốt bằng củi của những loại cây khô hay là rơm và sẽ được gói ở trong lá chuối.

Bánh thơm ngon thì sẽ có vị ngọt vừa, mềm dẻo, màu trong đặc trưng. Món ăn này thì dễ ăn, dễ tiêu, mát ruột. Nếu như là bánh tro không có nhân thì thường sẽ được ăn chung với mạch nha hoặc là ăn kèm đường mật mía.

c.Thịt vịt

Vào dịp này thì nhiều gia đinh miền Trung và Bắc sẽ làm thịt vị. Vì có nhiều món được chế biến từ con vịt.

d.Cơm rượu nếp

Cơm rượu hay là cái rượu cũng chính là một đặc sản dành được sự ưa chuộng để thực hiện cúng và ăn. Cả 3 miền Bắc Trung Nam vào ngày 5/5 thì người dân rất chuộng món này, họ tin rằng ăn cơm rượu và uống rượu vào ngày hôm đó thì sẽ giúp diệt trừ đi sâu bọ rất tốt.

e.Chè hạt sen, chè đậu đen, chè trôi nước và chè kê

Hai món chè không thể nào vắng mặt trong ngày này đó chính là chè hạt sen và chè đậu đen. Hai loại chè này có tác dụng giúp giải nhiệt cơ thể cực tốt. Thời tiết vào thời điểm tháng 5 thì thường mưa nắng khó lường. Điều này thì sẽ dễ gây ra nhiều những loại bệnh vặt, nên là việc ăn chè trong ngày này sẽ được nhiều người đưa ra lựa chọn để giúp vào việc phòng bệnh và cũng như cầu mong về việc mang lại sức khoẻ tốt hơn..

IV.Văn Khấn cúng Tết Đoan Ngọ Trong Nhà

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

- Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

- Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

- Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.

- Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ Khảo, Tổ Tỷ)

Tín chủ chúng con là: …

Ngụ tại: …

Hôm nay là ngày mồng 5/5 âm lịch, nhằm ngày Tết Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ …, cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

V.Kiêng kị trong ngày Tết Đoan Ngọ

1.Cúng tết đoan ngọ thì không soi gương sau nửa đêm

Dân gian xưa nay có quan niệm sau thời gian 12h đêm 5/5 âm khí lúc này hoạt động mạnh. Nên là tuyệt đối không được soi gương hay là chụp ảnh ở ngay trước gương. Điều này là để tránh việc dẫn dụ tà khí gây ra ảnh hưởng không tốt đối với sức khỏe. Đặc biệt thì có thể xảy ra một vài  hiện tượng khó mà lý giải.

2.Tránh dừng chân nơi âm u

Đi đến những nơi âm u sẽ làm cho vận khí đi xuống. Lúc này là thời điểm âm khí rất nặng cần tránh đi tới nơi âm u, tối tăm để không phải gặp chuyện chẳng lành.

3.Tránh làm rơi hay mất tiền

Theo dân gian thì mất hay rớt ví tiền chính là đánh rơi tài lộc

4.Kiêng để dép lộn xộn

Giày dép ở trong từ ngữ tiếng Hán đồng âm với từ "tà". Nếu như để lộn xộn thì sẽ dễ chiêu dụ về những tà khí.